Restwaterscan Lage Weide laat zien dat er verschillende routes voor alternatieve waterbronnen zijn

 

 

De huidige droogte maakt opnieuw pijnlijk zichtbaar wat al langer speelt: de vraag naar  drinkwater stijgt, terwijl lange droge periodes het aanbod onder druk zetten. In 2024 leidde dat al tot de eerste geweigerde aansluitingen van grootverbruikers. De opgave is niet alleen minder water gebruiken: het is scherper kijken naar welke kwaliteit water waar echt nodig is. Bij De WaterBank zien we restwater als waardevolle bron die lokaal
en regionaal mee kan spelen als ’tweede kraan’ van Nederland.

Van restwaterscan naar waterdeal

De WaterBank zoekt naar restwatermatches: plekken waar restwatervraag en -aanbod bij elkaar kunnen komen. Van daaruit werken we toe naar een waterdeal: een samenwerking om restwater te hergebruiken en hemelwater in te zetten waar mogelijk. De eerste stap is veelal een restwaterscan. Hierin bekijken we lokaal vraag en aanbod en
verkennen we kansen.

Bedrijventerreinen zijn een mooi voorbeeld. Ze hebben veel verhard oppervlak, verbruiken grote volumes water voor onder meer koeling en reiniging. En ze bieden gedeelde ruimte voor alternatieve bronnen als hemelwateropvang en waterhergebruik — verbruikers en lozers liggen er vlak bij elkaar. Door slim watermanagement op lokale en regionale schaal kan hoogwaardig drinkwater worden ontlast.

Lage Weide scan

In opdracht van het onafhankelijk kennisplatform Netwerk Water en Klimaat (NWK) voerden WaterBank-leden LeAF en Waterprof een restwaterscan uit op bedrijventerrein Lage Weide in Utrecht. Zij deden dit samen met Werklandschappen van de Toekomst, de Industrievereniging Lage Weide, Vitens en de partners binnen het NWK. Dat zijn
gemeente Utrecht, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en de provincie Utrecht.

Lage Weide is één van de oudste bedrijventerreinen van Nederland en met circa 900 bedrijven ook één van de grotere. Werklandschappen van de Toekomst heeft Lage Weide aangewezen als Living Lab. Hier werkt men aan grote thema’s zoals vergroening, energietransitie, mobiliteit en werkomgeving.

Matches

Doel van de onderzoekers was om mogelijke matches tussen vraag en aanbod in beeld te brengen. Zij hebben daarbij gekeken naar verbruik, lozing en onderlinge afstand. Maar ook de potentie van hemelwateropvang, het opnieuw inzetten van restwater en
omliggende alternatieve waterbronnen namen ze mee. Zo ligt bijvoorbeeld RWZI Leidsche Rijn vlakbij het terrein. Ook hebben LeAF en Waterprof gekeken naar mogelijkheden voor samenwerking tussen bedrijven.

230 zwembaden

Twee cijfers laten zien over welk omvang we spreken. Op de grote daken van Lage Weide valt elk jaar ongeveer 575.000 m³ regenwater. Dat is ongeveer evenveel als 230 olympische zwembaden. Dit water kan worden gebruikt voor bedrijfsprocessen of om het grondwater aan te vullen en zo droogte tegen te gaan.

Daarnaast loost de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) Leidsche Rijn jaarlijks 3,5 tot
3,9 miljoen m³ gezuiverd water. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) zoekt actief naar nuttige toepassingen voor dit water. Naast deze twee bronnen zijn er ook verschillende restwaterstromen van bedrijven die nu op het riool worden geloosd.

Van bevindingen naar kansen

LeAF en Waterprof hebben met 19 bedrijven en met publieke stakeholders als het waterschap, de gemeente, Rijkswaterstaat en de provincie gesprekken gevoerd om te komen tot concrete kansen. GIS-analyse, beleid, bedrijfsdata en interviews gaven al richting aan verschillende kansrijke routes. De WaterBank-leden met expertise op onder
meer zuivering, infrastructuur en waterberging hebben meegedacht in de technische haalbaarheid.

Vijf kansrijke oplossingen

De volgende oplossingen zijn in de ogen van de onderzoekers kansrijk:
1. Gebruik van hemelwater voor vrachtwagenwasstraten.
2. Gebruik van hemelwater voor het spoelen van kratten en statiegeldflessen.
3. Het doorlaten van hemelwater in de grond om het diepe grondwater aan te vullen (infiltratie).
4. Hergebruik van gezuiverd water van RWZI Leidsche Rijn.
5. Hergebruik van restwater door andere bedrijven.

Ze laten zien hoe verschillend de routes kunnen zijn: van het hergebruik van gezuiverde water van de RWZI en het inzetten van hemelwater voor wasstraten en grondwateraanvulling tot restwater van het ene bedrijf dat de watervraag van twee buren kan vervullen. Sommige kansen zijn vooral privaat, andere raken direct aan publieke doelen zoals het aanvullen van grondwater. En sommige zijn interessant vanwege hun schaalbaarheid; één wasstraat bespaart relatief weinig, maar wasstraten zijn er overal in Nederland.

Van businesscase naar valuecase

Juist die verschillende opties maken duidelijk waarom we bij De WaterBank verder kijken dan de businesscase alleen. We kijken naar de valuecase: met welke kosten en baten hebben we te maken als we restwater gaan hergebruiken? Dat gaat om meer dan
drinkwaterbesparing. Het gaat om een robuust en toekomstbestendig watersysteem waarin bedrijven, overheden en waterbeheerders samenwerken.

Samenwerking staat daarin centraal en daarmee gaan we verder in de volgende fase. Per kans kijken we naar het technisch ontwerp en de juridische en financiële voorwaarden. Samen met de betrokken bedrijven en publieke partners werken we uit wat er nodig is om deze kansen uiteindelijk te kunnen gaan uitvoeren en drinkwater te kunnen
besparen!

Werk je aan een vergelijkbaar vraagstuk of zie je aanknopingspunten? We spreken je graag!

Meer info

De WaterBank maakt hergebruik van restwater mogelijk door partijen te verbinden, drempels weg te nemen en samen te werken aan een tweede kraan voor elk bedrijf in Nederland. Meer weten over de restwaterscan? Neem dan contact op met:

LeAF
Sophie Hendriks, e-mail: sophie1.hendriks@wur.nl, telefoon: +31 (0)6 20035569

Waterprof
Marthe Gunnink, e-mail: marthe@waterprof.nl, telefoon: +31 (0)6 23845828

Meer weten over het vervolgtraject? Neem dan contact op met:

De WaterBank
Anne Rietberg, e-mail: anne.rietberg@dewaterbank.nl, telefoon +31 (0)6 55701660